توسعه و پیشرفت جوامع، تکنولوژی نیز به همان سرعت در حال پیشرفت است و این حوزه به صورت جدی پر از چالش شده است و نمیتوان تاثیر استفاده از وسایل الکترونیکی را در زندگی افراد نادیده گرفت و متاسفانه زمینه سودجویی برخی از افراد را فراهم کرده است. در این مقاله همه چیزهایی که باید درباره جرایم رایانهای بدانید خواهیم گفت.
انواع جرایم سایبری:
1. جاسوسی رایانهای:
از بیشترین جرایم رایانهای میتوان به جاسوسی کلاسیک، ناظر به کسب اسرار حرفهای، تجاری، اقتصادی، سیاسی، نظامی و نیز افشاء و انتقال و استفاده از اسرار اشاره کرد. فرد مرتکب جرم با دستیابی و فاش کردن این اسرار، ضرر سیاسی، نظامی، مالی، تجاری میکند. جاسوسی امنیتی، جرم امنیت ملی را با مخاطره مواجه میکند.
2. سابوتاژ رایانهای:
یکیدیگر از انواع جرایم سایبری، سابوتاژ رایانهای هست که با جرم جاسوسی، شباهت بسیاری داشته و هدف مجرم از ارتکاب به این جرم، ایجاد اختلال در نظام سیاسی و اقتصادی یک کشور و بالطبع، اختلال در امر حکومت خواهد بود. در واقع اصلاح، متوقفسازی، پاک کردن غیرمجاز دادهها یا عملیات کامپیوتری به منظور مختل ساختن عملکرد عادی سیستم، سابوتاژ رایانهای است. که این جرم، نیز با مجازات جرایم سایبری همراه است.
3. جعل کامپیوتری:
یکی دیگر از انواع جرایم سایبری، جعل کامپیوتری است. وارد کردن، تغییر، محو یا متوقف سازی دادههای کامپیوتری یا برنامههای کامپیوتری، به منظور و اهداف سیاسی و اقتصادی، صورت میگیرد. جعل کامپیوتر، به منظور جعل دادههاست. در جعل کامپیوتری، عمل دزدی بر دادهها اثر میگذارد، با این تفاوت که داده، ماهیت اسناد عادی و معمولی را ندارد.
4. افترا و نشر اطلاعات از طریق پست الکترونیک:
پست الکترونیک، مرسومترین و گستردهترین سرویس بین شبکههای کامپیوتری و بینالمللی بوده است، هر کاربر میتواند در شبکههای بینالمللی از طریق یک آدرس الکترونیکی خاص، شناخته شود که با دسترسی به رمز آن میتوان به آسانی به اطلاعات داخل حساب کاربری آن دسترسی پیدا کرد. این قابلیت پست الکترونیکی، میتواند ابزاری جالب برای نشر اطلاعات مجرمانه یا نشر اکاذیب و افترا به اشخاص باشد و کنترل اطلاعات برای ص کاملاً مشکل است.
5. تطهیر نامشروع پول:
یکی دیگر از انواع جرایم سایبری، تطهیر نامشروع پول است. تطهیر نا مشروع پول، از دسته جرایم کلاسیک بوده که در محیط سایبری به کمک اینترنت، پست الکترونیک و شبکههای بینالمللی ارتباطی بدست میآید، نحوه ارتکاب این جرم، بدین صورت است که باندهای بزرگ و نا مشروع توسط پست الکترونیک یا اینترنت بدون هیچ گونه ردپایی درخواست ارسال مبالغی پول به حساب شخص معینی را می نمایند و در تقاضای خود نحوه ارسال پول و دستمزد و مدت استرداد را بیان و در صورت قبول طرف نوع و نحوه تنظیمات لازم را اعلام میدارند و اصولا در زمان استرداد پول یک عنوان مشروع در تجارت الکترونیک را با منشا تجاری انتخاب و با هدف خود هماهنگ مینمایند. لازم به ذکر است، غالب این درخواستها از افراد کشورهایی که از لحاظ تکنولوژی اطلاعاتی و ارتباطی و هماهنگی پلیسی در سطح بینالمللی در درجه پایین تری قرار دارند، انتخاب می شود. این جرم از جمله جرایمی است که با مجازات جرایم سایبری همراه است.
6. قاچاق مواد مخدر:
شاید عجیب باشد که قاچاق مواد مخدر از جرایم سایبری است. با توجه به گسترش ارتباطات شبکهای و در محیط سایبر و دسترسی آسان افراد به هم از طریق پست الکترونیک و اینترنت، هر گونه قاچاق مواد مخدر اعم از خرید، فروش، پخش، توزیع، یافتن واسطهها و مصرفکنندگان از طریق شبکههای کامپیوتری انجام میشود. از ویژگیهای آن، حذف و کمتر نمودن واسطهها و توزیع کنندگان، گسترش دامنه فعالیت قاچاقچیان تا سطح بینالمللی، اقدامات پلیس در خصوص کشف فروشندگان و خریداران مواد مخدر به سختی و در مواردی، غیر ممکن می باشد و ضریب اطمینان قاچاق مواد مخدر از طریق ارتباطات کامپیوتری و شبکهای، بالاتر از نوع سنتی آن میباشد.
7. جرایم ناظر به کپی رایت و برنامهها:
یکی دیگر از انواع جرایم سایبری، جرایم ناظر به کپی رایت و برنامه ها می باشد. هر گونه تکثیر، ارسال، انتقال، در اختیار عامه گذاشتن، پخش گسترده، توزیع، فروش و استفاده غیر مجاز از برنامه های کامپیوتری، سرقت نرمافزار گویند.
8. جرایم در تجارت الکترونیک:
جرایم در تجارت الکترونیک، یکی دیگر از انواع جرایم سایبری است. شامل کلاهبرداری در تجارت. تعریف کلی و کلاسیک کلاهبرداری عبارتست از “تحصیل مال دیگری با استفاده از وسایل متقلبانه”. شخصی در نقطه ای نا معلوم با وارد شدن به شبکه بینالمللی (مثل اینترنت) و معرفی خود به عنوان تاجر و صاحب یک شرکت معتبر در یک سایت تجاری و ارائه “نهادی مشابه اداره ثبت اسناد که این نهاد عهده دار ثبت دادههای تجاری و تجار است تا بدین ترتیب تاجر مجوز ورود به عرصه تبادلات الکترونیک را کسب نماید” و هم چنین نهادی که در تجارت الکترونیک به معنای زیر ساخت کلید عمومی است. اساس تجارت الکترونیک و از محور های عمده و مهم آن داشتن این نهاد برای تجار میباشد.
کلاهبردار تجارت الکترونیک، اظهار می دارد که کالایی را با قیمت معین، نوع و تعداد مشخص در اختیار داشته و قابل عرضه به مشتریان میباشد. از طرفی خریدارانی که در فضای شبکهها مشغول تجارت الکترونیک (خرید و فروش) می باشند. پس از دریافت پیام، نسبت به برقراری ارتباط شبکه ای (که غالباً به صورت پست الکترونیک یا ارسال درخواست هر طریق شبکه می باشد. قبول (خرید) خود را اعلام و مقداری از کالای مورد نظر را درخواست میکنند.
شخص فروشنده پس از جلب اعتماد طرف مقابل، نسبت به اعلام شماره حساب یا شماره کارت اعتباری خود برای دریافت وجه اقدام می نماید. خریدار نیز پس از پرداخت وجه (غالباً به صورت پرداخت های الکترونیکی) منتظر دریافت کالا میباشد. در صورتی که شخص فروشنده قبلا با عملیات متقلبانه و نفوذ، توانسته بوده که نهاد های نام برده را به صورت غیر واقع برای خود اختیار نماید و بدین وسیله مبلغی را غیر حق کسب نماید.
برخی از مجازاتهای جرایم رایانهای
ماده729ـ هركس به طور غیرمجاز به داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی كه به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است دسترسی یابد، به حبس از نود و یك روز تا یك سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا بیست میلیون (20.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.
ماده730ـ هر كس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا امواج الكترومغناطیسی یا نوری را شنود كند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (10.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.
ماده731ـ هر كس به طور غیرمجاز نسبت به داده های سری درحال انتقال یا ذخیره شده در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا حاملهای داده مرتكب اعمال زیر شود، به مجازاتهای مقرر محكوم خواهدشد:
الف) دسترسی به داده های مذكور یا تحصیل آنها یا شنود محتوای سری در حال انتقال، به حبس از یك تا سه سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا شصت میلیون (60.000.000) ریال یا هر دو مجازات.
ب) در دسترس قراردادن داده های مذكور برای اشخاص فاقد صلاحیت، به حبس از دو تا ده سال.
ج) افشاء یا در دسترس قرار دادن داده های مذكور برای دولت، سازمان، شركت یا گروه بیگانه یا عاملان آنها، به حبس از پنج تا پانزده سال.
تبصره1ـ داده های سری داده هایی است كه افشای آنها به امنیت كشور یا منافع ملی لطمه می زند.
تبصره2ـ آئین نامه نحوه تعیین و تشخیص داده های سری و نحوه طبقه بندی و حفاظت آنها ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون توسط وزارت اطلاعات با همكاری وزارتخانه های دادگستری، كشور، ارتباطات و فناوری اطلاعات و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهدرسید.
ماده732ـ هركس به قصد دسترسی به داده های سری موضوع ماده (3) این قانون، تدابیر امنیتی سامانه های رایانه ای یا مخابراتی را نقض كند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (10.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.
ماده733ـ چنانچه مأموران دولتی كه مسؤول حفظ داده های سری مقرر در ماده (3) این قانون یا سامانه های مربوط هستند و به آنها آموزش لازم داده شده است یا داده ها یا سامانه های مذكور در اختیار آنها قرار گرفته است بر اثر بی احتیاطی، بی مبالاتی یا عدم رعایت تدابیر امنیتی موجب دسترسی اشخاص فاقد صلاحیت به داده ها، حاملهای داده یا سامانه های مذكور شوند، به حبس از نود و یك روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات و انفصال از خدمت از شش ماه تا دو سال محكوم خواهندشد. فصل دوم ـ جرائم علیه صحت و تمامیت داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی
ماده734ـ هر كس به طور غیرمجاز مرتكب اعمال زیر شود، جاعل محسوب و به حبس از یك تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا یكصد میلیون (100.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد:
الف) تغییر یا ایجاد داده های قابل استناد یا ایجاد یا واردكردن متقلبانة داده به آنها.
ب) تغییر داده ها یا علائم موجود در كارتهای حافظه یا قابل پردازش در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا تراشه ها یا ایجاد یا وارد كردن متقلبانة داده ها یا علائم به آنها.
ماده735ـ هركس با علم به مجعول بودن داده ها یا كارتها یا تراشه ها از آنها استفاده كند، به مجازات مندرج در ماده فوق محكوم خواهدشد.
ماده736ـ هركس به طور غیرمجاز داده های دیگری را از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا حاملهای داده حذف یا تخریب یا مختل یا غیرقابل پردازش كند به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (10.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.
ماده737ـ هر كس به طور غیرمجاز با اعمالی از قبیل واردكردن، انتقال دادن، پخش، حذف كردن، متوقف كردن، دستكاری یا تخریب داده ها یا امواج الكترومغناطیسی یا نوری، سامانه های رایانه ای یا مخابراتی دیگری را از كار بیندازد یا كاركرد آنها را مختل كند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (10.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد.
ماده738ـ هركس به طور غیرمجاز با اعمالی از قبیل مخفی كردن داده ها، تغییر گذر واژه یا رمزنگاری داده ها مانع دسترسی اشخاص مجاز به داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی شود، به حبس از نود و یك روز تا یك سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا بیست میلیون (20.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
ماده739ـ هركس به قصد خطر انداختن امنیت، آسایش و امنیت عمومی اعمال مذكور در مواد (8)، (9) و (10) این قانون را علیه سامانه های رایانه ای و مخابراتی كه برای ارائه خدمات ضروری عمومی به كار می روند، از قبیل خدمات درمانی، آب، برق، گاز، مخابرات، حمل و نقل و بانكداری مرتكب شود، به حبس از سه تا ده سال محكوم خواهدشد.
ماده740ـ هركس به طور غیرمجاز داده های متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده ها در اختیار صاحب آن باشد، به جرای نقدی از یك میلیون (1.000.000) ریال تا بیست میلیون (20.000.000) ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یك روز تا یك سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (5.000.000) ریال تا بیست میلیون (20.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
ماده741ـ هركس به طور غیرمجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با ارتكاب اعمالی از قبیل وارد كردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف كردن داده ها یا مختل كردن سامانه، وجه یا مـال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل كند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یك تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا یكصد میلیون (100.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.